Workshops

Gezin in beweging, een context voor rijkere verhalen

Marco Visser & Michiel van Deursen

Gezinnen die in behandeling komen spreken in de behandelkamer met elkaar over de zorgen die er zijn waarbij we vaak voelen dat de probleemverhalen vastliggen in het gezinssysteem.  Lineaire gedachten en vastzittende patronen en posities zijn dan onderdeel van dit geheel.

Beweging krijgen is dan soms een hele klus. Zeker bij gezinnen die reflecterende vragen moeilijk kunnen omzetten naar nieuwe betekenissen of waar taal onvoldoende aansluiting vindt bij het gezin om tot verandering te komen.

Als therapeut(en) is het de kunst om te zoeken met het gezin naar uitzonderingen en rijkere verhaallijnen.

Bij deze gezinnen introduceren we regelmatig de bewegingsruimte als alternatief. Het primair verbale gedeelte komt daarmee op de achtergrond te staan en het letterlijk in beweging komen in een andere context opent nieuwe deuren voor het gezin en therapeut. De in de spreekkamer passieve vader wordt de actieve regelaar, de opstandige drukke adolescent wordt een balkunstenaar in de zaal.

In deze workshop zullen deelnemers een kort theoretisch concept meekrijgen van hoe wij werken en zelf ervaren wat beweging kan doen in de interactie in gezinnen.
We zullen ervaren dat patronen gemakkelijk zichtbaar en voelbaar worden binnen de PMT en hoe verschuivingen in posities soms bijna vanzelf lijken te gaan.

Marco Visser is systeemtherapeut en psychomotorisch therapeut en medeoprichter van Euthopia. Hij is tevens verbonden aan de opleidingen systeemtherapie en systeemtherapeutisch werker en is bezig met onderzoek in samenwerking met KU Leuven naar psychomotorische gezinstherapie.

Michiel van Deursen is systeem / relatietherapeut en psychomotorisch therapeut. Hij werkt in de jeugdpsychiatrie en als relatietherapeut.

Beeldend getuigen bij gesprekken: een bron van erkenning, verandering en kleur

Anje Claeys

Scribing is een sociale kunstvorm en wordt gehanteerd als een werktuig voor het zichtbaar maken van ‘belangrijke perspectieven’. Een ‘scribe’ is tekenend aanwezig in gesprekken en draagt aldus bij tot het externaliseren van moeilijkheden én mogelijkheden. Elke ‘schets’ kan gezien worden als een levende landkaart die de betrokkene helpt om complexe zaken vanuit andere, mogelijks nieuwe gezichtspunten te begrijpen waardoor er een hoopgevend perspectief kan ontstaan. Scribing is een participatief en sociaal proces dat het onzichtbare zichtbaar maakt. In deze workshop kom je te weten wat scribing is en hoe het kan ingezet worden bij therapie, coaching en consultancy. Er wordt een theoretisch kader gegeven dat toegelicht wordt aan de hand van vele illustraties. Je krijgt praktijkvoorbeelden te zien van individuele ontrafelsessies, groepsgetuigenissen, brieven, gezinsgesprekken, co-therapie, brainstormsessies, steunkaartjes, ‘in-duplo’ scribing, leporello-scribing, krachtsessies en visuele rituelen. Wil je graag zelf aan de slag gaan met scribing dan kan je hier zeker inspiratie opdoen. Anje vertelt vanuit de praktijk, brengt voorbeelden mee en geeft een inzage in haar werk als kunstenaar-consultant. Ze plaatst het geheel in een narratief kader en gaat op die manier in dialoog met het werk van Michael White.

Anje Claeys, Phd, werkt als kunstenaar op de dienst kinder- en jeugdpsychiatrie van UPC KU Leuven. Daarnaast heeft ze een eigen consultancy-praktijk en is ze verbonden met de groepspraktijk ‘Verbinding in Verlies’, een expertisecentrum omtrent rouw en verlies. Als visualisator maakt ze gesprekken zichtbaar onder de vorm van kleurrijke beeld-woord-tekeningen, scribings genoemd.

Vragen uit de schaduw

Leen Vierstraete & Danny Keuppens

Jongeren in de jeugdzorg en hun ouders verkeren soms in de onmogelijkheid om onder hetzelfde dak te leven. De vaak beladen, existentiële vragen die in deze periode van gedwongen scheiding onherroepelijk opduiken, worden niet gesteld. In elk geval niet luidop en al zeker niet aan elkaar. De vrees dat ze te kwetsend zijn of de huiver voor het mogelijke antwoord houdt hen vaak tegen.

Door te spelen met de dimensies ‘persoonlijk/privaat’ en ‘collectief/publiek’ creëerden we een veilige ruimte waarin deze existentiële vragen uit de schaduw komen. Het voorbije jaar interviewden we ouders en jongeren. De interviews werden vervolgens geanonimiseerd aan de andere partij voorgelegd. We ontwikkelden zo een format dat zowel het stellen van vragen, als het beantwoorden ervan faciliteerde. Tijdens deze workshop brengen we hiervan verslag uit. Je duikt in ons archief van en voor lotgenoten, je kan lezen en luisteren naar verhalen, brieven, podcasts… we reageren en reflecteren op de gezette stappen.

Kind – oudergeweld: een veld van stille en luide stemmen

Willem Beckers

De problematiek van kind-oudergeweld brengt verhalen met zich mee van kinderen, jongeren of (jong)volwassenen die hun ouder(s) ernstige fysieke of emotionele schade toebrengen. Gezinsleden komen in loopgraven-posities terecht, de variatie in hun interacties en dialogen verdwijnt. Deze rigiditeit wordt echter sterk beïnvloed door gepolariseerde opvattingen en adviezen van omringende families, vriendenkringen, sociale gemeenschappen, maar ook van hulpverleners. Niet het gezin waar sprake is van kind-oudergeweld loopt bijgevolg vast, maar het gezin in de wereld.
In deze workshop bied ik aan de hand van voorbeelden en interviews met ouders een kijk – en werkwijze die zicht geeft op deze verwevenheid en ons helpt oriënteren: welke tussenkomsten leiden tot meer interpersoonlijke variatie en bewegingsruimte?

Willem Beckers is staflid, opleider en systeemtheoretisch psychotherapeut bij de Interactie-Academie in Antwerpen. Hij richt zich op therapie in de context van ernstige gedragsmoeilijkheden en kinder – en jeugdpsychiatrische problematiek.

De vele gezichten van verlies

Leen Carens

Discoursen over verlies nemen het overlijden van een dierbare als dominant uitgangspunt. Daardoor komen veel andere verlieservaringen, zoals verlies van gezondheid, cognitieve mogelijkheden, mobiliteit of toekomstdromen, enz. in de marge terecht van persoonlijke en publieke aandacht. En met het verlies dreigt ook de persoon met de verlieservaringen uit het zicht te verdwijnen. Toch grijpen ook deze verlieservaringen in op verschillende levensdomeinen en relaties.
Nuance aanbrengen in de discoursen over verlies, bijvoorbeeld door de omschrijving ‘levend verlies’ te introduceren, kan een nieuw licht werpen op wat ‘onzichtbaar’ werd. Het kan een eerste opstapje zijn om het ervaren leed enigszins te vatten en erkenning mogelijk te maken.
Narratieve ideeën en methoden maken nieuwe of andersoortige ervaringen mogelijk, en dit zowel in relatie met betekenisvolle betrokkenen als met de samenleving.

We onderzoeken ze samen tijdens deze workshop.

Samen weven van veerkrachtbevorderende net-werken

Sabine Bracke en Annemie Vanelven

Netwerkgericht werken scheert dezer dagen hoge toppen waarbij een aantal vanzelfsprekendheden in het netwerk-denken ongemerkt de rijkdom aan mogelijkheden kunnen limiteren.
Door een aantal systemische concepten in te zetten, openen we samen met het kind of de jongere als co-regisseur van zijn netwerken, nieuwe deuren voor alle betrokkenen. Door oog te hebben te hebben voor de veelheid aan verbindingen waarin mensen leven, stellen we nieuwe vragen en komen soms ‘onverwachte netwerkpartners’ in het vizier, variërend van Beyoncé tot knuffelberen. Wanneer we vervolgens doorheen het hulpverleningsproces focussen op het bevorderen van een besef van relationele agency bij het kind, de jongere, zijn familie en de vele betrokkenen (oa het gevoel ertoe te doen en erbij te horen) weven we net-werken van veerkracht. Inzetten op de wederkerigheid van relaties kan leiden tot nieuwe vormen van solidariteit. Het kan zelfs rimpelingen veroorzaken niet alleen bij cliënten en hun netwerken maar ook bij de hulpverlener, de nauw betrokken teams en organisaties.

Graag delen we tijdens deze workshop onze gezamenlijke zoektocht in het weven van veerkrachtbevorderende net-werken.

Op zoek naar sporen in de toekomst wanneer je leven steeds meer ingesnoerd raakt. Meerstemmigheid als wegwijzer.

Marjo Janssen

Wat betekent het om te leven met het besef van een toenemende beperking en een groeiende afhankelijkheid? Hoe kun je de moed er in houden, als je fysiek keer op keer moet inleveren. Hoe kun je hoop houden op een betekenisvolle toekomst?
Identiteit is een “Association of life” (Barbara Myerhoff): mensen zijn via dikkere en dunnere draden verbonden met anderen, in het heden, in het verleden en ook in de toekomst. Hun verhalen lopen soms samen op, dwalen soms behoorlijk uit de richting en komen ook geregeld hier en daar weer samen.
Dit gegeven was het vertrekpunt voor de zoektocht naar verbinding. Via interviews met diverse ervaringsdeskundigen, wordt stilaan een heel kleurrijk palet van antwoorden zichtbaar op de vraag, hoe een zinvol leven te leven. Deze workshop doet verslag van een expeditie met een man die op termijn blind wordt.

The spirit of justice-doing in our practice

Vikki Reynolds PhD RCC

In this interactive workshop practitioners will be invited into an investigation of the spirit of justice-doing alive in our work. A hopeful skepticism invites us to look to our practice to see how our ethical commitments to justice-doing are revealed. We will consider our collective ethics and practices for creating cultures of accountability. Creating Solidarity Teams can help us stay ethical, shoulder us up in response to the hardness of our work, and foster our collective sustainability.
Vikki Reynolds (PhD RCC) is an activist/ therapist who works to bridge the worlds of social justice activism with community work and therapy. Vikki is a white settler on the territories of the Squamish, Tsleil-Waututh and Musqueam nations. Vikki’s people are Irish, Newfoundland and English folks, and she is a heterosexual woman with cisgender privilege. Her experience includes supervision and therapy with peers and other workers responding to the opioid catastrophe, refugees and survivors of torture – including Indigenous people who have survived residential schools and other state violence, sexualized violence counsellors, mental health and substance misuse counsellors, housing and shelter workers, activists and working alongside gender and sexually diverse communities. Vikki is an Adjunct Professor and has written and presented internationally. Articles & speaks free at: www.vikkireynolds.ca

Dialogue and collaboration as a social-relational process

Sylvia London, M.A. LMFT & Irma Rodríguez J. M.A.

How can professionals invite the kind of relationships and conversations that invite all participants to access their creativity and develop possibilities where none seem to exist before? (Anderson, 2007)
This experiential workshop invites participants to explore collaboration as an opportunity to foster relationships and conversations that recognize and value the richness of diversity and promote social understanding and mutual transformation in our personal, professional and collective lives.

Sylvia London, M.A. LMFT – Therapist, Supervisor, Trainer, Consultant and Community Therapist
Founding member and faculty at Grupo Campos Eliseos (GCE) in Mexico City.
Faculty at the Houston Galveston Institute, Board member of the (ICCP) International Certificate in Collaborative Practices, Co-director of the ICCP at GCE. Taos Institute Associate. Member of the Mexican Association and Council of Marriage and Family Therapy. National and International Speaker

Irma Rodríguez J. M.A. – Therapist, Supervisor, Faculty, Consultant and Community Therapist
Faculty at Grupo Campos Elíseos (GCE) in Mexico City. Co-director of the ICCP at GCE. Founder of “Centro de Atención a la Comunidad” (CAC) Palo Solo, México. Faculty Houston Galveston Institute, Taos Institute Associate. Member of the Mexican Association and Council of Marriage and Family Therapy. National and International Speaker.

Help, groepstherapie?!

Sien Huybrechts & Els Wouters

Samen reflecterend over onze ervaringen met groepstherapie komen strijdverhalen, verhalen van radeloosheid maar ook van onverwachtse humor, steun en solidaire acties boven drijven:
– Weet je nog toen we de groep ‘on hold’ moesten zetten?
– Ja, en weet je nog toen we het conflict tussen Sara en Mieke niet gestopt kregen en beschuldigingen heen en weer vlogen?
– …
Maar ook
– Weet je nog toen Stijn op een belangrijk verhaal uit zijn jeugd botste tijdens de gezamenlijke kennismaking met ons vriendenboek?
– Ja, en hoe Lies dankzij de groep ontdekte dat ze niet zo introvert is maar gaandeweg geworden is?
– …

Terugkijkend op al die jaren merken we op dat we soms onvoorbereid maar met veel enthousiasme en goede moed erin stapten. Momenten van tevredenheid en maar ook soms het spoor bijster zijn, wisselden elkaar af. Hier en daar hielden we er schaafwonden aan over maar ontdekten vooral ook krachtige mogelijkheden en effecten.

Graag nemen we jullie mee in de uitdagingen waar we voor kwamen te staan en de narratieve antwoorden die we hierop formuleerden. Een verhaal van vallen en opstaan … en telkens weer linken aan de bredere sociale en culturele kwesties of maatschappelijke fricties en de vele dominante instructies over ‘werken met groepen’.

 

De kracht van het netwerk: actief samenwerken met de netwerken van hulpvragers als tegengeluid tegen het dominante medische paradigma

Albert van Dieren

Sinds de transitie en transformatie in 2015 in Nederland heeft het sociaal domein de opdracht gekregen om actief samen te werken met het eigen netwerk van de hulpvrager. Onderzoek laat zien dat deze visie door veel therapeuten en sociaal werkers wordt onderschreven. Dezelfde onderzoeken tonen echter tegelijkertijd een grote terughoudendheid bij veel professionals om hier vorm aan te geven in de dagdagelijkse praktijk.
In deze workshop zoomen we in op hoe wij hulpverleners kunnen helpen om dit netwerkdenken meer vorm te geven in hun lokale praktijken? Daarbij onderzoeken wij – in afstemming met hulpvragers, eigen netwerk en professionals – welke bijdrage het dialogisch werken kan leveren om duurzame herstelgerichte netwerken te ontwikkelen rondom de hulpvrager. Binnen het sociaal domein betekent dit o.m. uit de veilige comfortzone van de gespreksruimte en het dominant medisch paradigma stappen.

Albert van Dieren MCH is senior docent ICB, familie therapeut en supervisor met een hart voor het dialogisch perspectief. Hij is ook onderzoeker lectoraat Informele netwerken en laatmoderniteit van de CHE.

Hoop ervaren door Doen

Justine van Lawick

‘The only thing that makes life possible is permanent unbearable uncertainty: not knowing what is going to happen’. Ursula le Guin, 1969 , The Left Hand of Darkness
Hoop is altijd onzeker als het leven zelf. Hoop leidt ons niet weg van problemen maar zet ons er middenin. Optimisme en pessimisme maken passief, hoop zet aan tot actie. En handelen kan de hoop versterken. Als handelen hoop versterkt, waarom heeft therapie, ook systeemtherapie, zich dan zo gericht op mentale processen, op taal en betekenissen?

Als nomadisch onderzoeker vroeg ik meer dan honderd mensen in Nederland en andere landen, wat hen helpt als ze zich naar, somber of misschien soms moedeloos voelen. De meeste mensen vertellen dat bewegen helpt, naar buiten gaan, iets doen, opruimen, tuinieren, spelen. Ook muziek blijkt een grote bron van hulp, en andere creatieve expressies. Alleen of met anderen. Blijkbaar helpt het om onze zinnen te verzetten, om ons te richten op iets buiten onszelf. Zelden beginnen mensen over praten, en als een gesprek met geliefde, vriend of therapeut al helpt gaat het vooral om echt luisteren, meeleven en niet adviseren.
Is er in ons vak voldoende ruimte voor doen, voor ervaren, en als we daar meer ruimte voor willen maken, wat zijn dan mogelijkheden. Graag ga ik hierover met de deelnemers in een ervaringsgerichte actieve dialoog.

Samen in supervisie: de wording van een goed team

Petra Deij

Mijn naam is Petra Deij, en blij met mijn vak: ik ben systeemtherapeut.
De omgang met mensen boeit mij mateloos, het samenspel tussen innerlijke en interpersoonlijke patronen intrigeert mij, het houdt nieuwsgierig. Deze gretigheid naar meer-weten resulteerde in doorleren met behulp van publiceren, les en supervisie geven. In 2019 nam ik de stap naar wetenschappelijk onderzoeken, en ben aan een promotietraject begonnen binnen een programma voor Systemic Practice aan de University of Bedfordshire. Ik doe hier onderzoek naar de supervisiealliantie.

Supervisie wordt algemeen gezien als een onmisbaar onderdeel van de professionele opleidingen in het therapeutisch gebied, en de supervisiealliantie is daar een kern-onderdeel van. De supervisiealliantie is idealiter een plaats waar supervisanten zich vrij voelen om te leren, om ‘foute’ dingen te doen, nieuwe zaken uit te proberen, ‘domme’ vragen te mogen stellen. Supervisant en supervisor creëren de supervisiealliantie gezamenlijk, al doen zij dat vanuit een andere positie.
Als je supervisor bent, en je wilt een dergelijke omgeving inderdaad faciliteren, of als je supervisant bent, en je hoopt dat je op deze manier supervisie kunt krijgen, dan is deze workshop misschien iets voor jou.

Het is de bedoeling dat we gezamenlijk op zoek gaan naar zoveel mogelijk verhalen over hoe supervisor en supervisant een supervisiealliantie tot stand brengen. Hoe werkt een ieder aan het tot stand brengen van een ‘goede’ supervisiealliantie, en wat is dat dan eigenlijk: ‘goed’? Wat is nodig om een zo vloeiend mogelijke collaboratie te krijgen, of is dat niet iets wat je krijgt maar máákt?

Wat werkt tegen, in de supervisiealliantie, en wat werkt mee, waar vaart ieder wel bij? Wat is het effect van het hiërarchische verschil in en het beoordelende karakter van supervisie?

In de workshop maken we gebruik van onze kennis over werkallianties (zoals de therapeutische alliantie) en van onze eigen ervaringen als opleideling, supervisant en misschien supervisor. Misschien vinden we wel tentatieve antwoorden, misschien komen er vragen op, die onze nieuwsgierigheid in stand houden, en die we mee naar huis nemen om verder te onderzoeken in onze dagelijkse praktijk.

‘Music sounds better with you’ – muziek in gezinsgerichte groepstherapie.
Of wat bindt Slipknot, Ann Christie en André Hazes?

Kristel Kuppens

Jongeren doorlopen samen met hun gezin een intensief therapeutisch traject gedurende 12 weken in de kinder- en jeugdpsychiatrie. Vaak lopen deze jongeren al een tijdje vast. School lukt niet, vriendschappen zijn weggevallen, sommigen piekeren over de dood, anderen pijnigen zichzelf, of verliezen zich in eindeloos gamen. De meesten ervaren onzekerheid op veel levensdomeinen, en vaak durven of willen ze niet meer in gesprek gaan over wat hen dwarszit. Deze uitingen van psychisch lijden laten hun ouders, broers en zussen niet onbewogen.

We nodigen gezinnen wekelijks uit voor een atelier gezinsgerichte groepstherapie. Hierbij zetten we verschillende verbale en non-verbale methodieken in. ‘Music sounds better with you’ is er een van. We vragen alle gezinsleden om muzieknummers uit te kiezen die hen raken. We beluisteren ze samen met andere gezinnen (ouders en hun jongere) en reflecteren via de muziekkeuze over belangrijke thema’s in hun leven, gezin en relaties.

Graag neem ik jullie tijdens deze workshop mee in een sessie vol muziek. We proeven hoe dit tussen gezinsleden en gezinnen in groepstherapie nieuwe sporen kan openen. En hoe een nummer als Fuck it all van Slipknot plots voor verbinding zorgt, of hoe Anne Christie en André Hazes onverwacht hip zijn.

De kracht van groepsgericht werken met plegers

Sarah Goris & Kelly Neyens

Sarah en Kelly hebben een groepstherapie voor plegers van agressiefeiten ontwikkeld. Tijdens deze workshop doorloop je samen met Sarah en Kelly de verschillende fasen van dit unieke groepsproces. Startend bij ‘de aftrap’ waarbij je ziet hoe de therapeuten trachten om een veilig kader te creëren waarbij er ook ruimte is voor verschil in visie tussen de deelnemers. Vervolgens word je in de installatie meegenomen in de fase van ‘co-therapeuten in wording’. Gedurende deze fase krijgen de deelnemers van de groep een stevig systeemtheoretisch kader aangereikt waarbij er sterk ingezet wordt op narratieve methodieken als bv. re-authoring. Nadat de deelnemers van de groep klaargestoomd werden als co-therapeuten voor elkaar, gaan ze dieper in op het delict in de fase van ‘het delict ontrafeld’. Ook hierbij wordt in de groep gebruik gemaakt van diverse narratieve inspiraties als externalisatie maar ook outsider wittness methodieken. Tot slot laten we jou in het laatste deel van onze installatie zien en ervaren hoe we de deelnemers van onze groep ook een ‘blik op de toekomst’ willen meegeven. Dit vooral door middel van identiteitsversterkende methodieken.

Wandelverhalen. De kracht van de stem van de omgeving in therapeutische processen.

Greet Essing, Kris hazenbosch, Jasmina Sermijn & Tomas Van Reybrouck

Vier therapeuten verhalen over hoe wandelen hen inspireert in hun therapeutisch werk met cliënten. In hun verhalen komt de stem van de omgeving terug als relevante actor. Als een getuige van ervaren verhalen uit het verleden, of als het decor waarin een systeemtherapeut op stap gaat met een ezel en zo leert wat ‘relationele afstemming’ betekent, of als een participerende actor in de dialogische ontmoeting tussen groepsleden. Met het delen van deze verhalen hopen wij anderen uit te nodigen tot verdere dialoog en reflectie: hoe kan de stem van de omgeving waardenvol zijn in het verrijken van therapeutische processen?
Greet Essing is coördinator van Elan Groepspraktijk Merksem – Schoten en zelfstandig systeemtherapeut, relatietherapeut en systemisch supervisor.
Kris hazenbosch is maatschappelijk werker en narratief therapeut. Hij werkt als drughulpverlener in het Medisch Sociaal Centrum Vlaams-Brabant (ankerpunt MSOC Diest) en in Hestia, centrum voor psychotherapie in Mechelen.

Jasmina Sermijn werkt als klinisch psycholoog-systeemtherapeut en supervisor in Hestia, Centrum voor psychotherapie in Mechelen en als opleider in vzw Rapunzel en Euthopia.

Tomas Van Reybrouck is klinisch psycholoog en systeemtheoretisch psychotherapeut. Hij werkt in CGG Eclips, als geassocieerd opleider bij de Interactie-Academie en is als psychotherapeut verbonden aan groepspraktijk De Luwte.

Nostalgie en re-membering als interventie: het therapeutisch borgen van goede herinneringen.

Annelies Huybrechts & Mesbah Dinarkhel

Tijdens deze workshop delen we de verzamelde, nog niet eerder vertelde hartverwarmende jeugdherinneringen van M. uit Afghanistan. Zijn jeugdverhalen werden voorzichtig opgerakeld en nostalgisch herbeleefd tijdens onze psychotherapeutische sessies.
Samen zorgden we ervoor dat herinneringen aan ellende, oorlog en wanhoop op afstand blijven en deze waardevolle verhalen niet doen wankelen. M. vertelde ze, om ze ook te delen met de toekomstige generatie en de bredere gemeenschap. We legden ze vast, en koesterden ze, en kwamen zo op voor het behoud en bewaren van deugddoende herinneringen. We schreven ze ook neer voor de deelnemers van dit congres die hun tijd en aandacht wensen te geven aan zeer-lang-niet-vertelde-noch-gekende verhalen.
Wie getuige en mede-bewaarder wil zijn is bijzonder welkom. Het aantal deelnemers is beperkt.

Bound by our Narratives: hoe keerpunt verhalen zicht geven op de wereld van client

Nagila Koster & Ben Baaijens

Onze verhalen zijn een integraal onderdeel van onze persoonlijkheid. Hierbij is niet alleen belangrijk wat iemand vertelt, maar vooral ook hoe iemand vertelt. Zowel in therapie als in onderzoek kunnen de verhalen die mensen vertellen als zij worden gevraagd een keerpunt in hun leven te beschrijven ons richting geven. Richting om mensen en hun wereld beter te begrijpen. In deze workshop zullen wij met de deelnemers stil staan bij keerpunt verhalen, bij onderzoek daarnaar en voorbeelden daarvan. We zullen samen oefenen met het vragen naar keerpunt-verhalen, het coderen van narratieven en het plaatsen van die informatie in het grotere plaatje van de wereld van de client. We zullen in die context belichten hoe verhalen een belangrijke plek kunnen innemen bij intake, diagnostisch onderzoek en therapie in de wereld van de specialistische GGZ. Deelnemers zullen na deze workshop geïnformeerd zijn over onderzoek naar keerpunt-verhalen en geïnspireerd over hoe ze verhalen van clienten in de GGZ kunnen gebruiken om zicht te krijgen op hun persoonlijkheid.

Nagila Koster werkt als klinisch psycholoog in opleiding bij de specialistische ggz instelling Reinier van Arkel met voornamelijk de adolescenten doelgroep. Daarnaast werkt zij als promovenda bij de Universiteit Utrecht waar zij onderzoek doet naar de persoonlijkheidsontwikkeling van kwetsbare jongeren en de narratieve identiteit als onderdeel van die ontwikkeling. Zij is projectleider van het onderzoeksproject ‘APOLO’ (Adolescenten en hun Persoonlijkheids-Ontwikkeling: een Longitudinaal Onderzoek). Nagila heeft een passie voor de verhalen van jongeren, de moeilijkheden daarin en de mogelijkheden daarvan.

Ben Baaijens werkt als klinisch psycholoog bij de specialistische ggz instelling Reinier van Arkel in het team Persoonlijkheid en de deeltijdbehandeling van centrum Ouders en Ziekenhuis Psychiatrie. Daarnaast werkt hij als onderzoeker op het onderzoeksproject APOLO, wat zich richt op de persoonlijkheidsontwikkeling van jongeren. Ben is specifiek geïnteresseerd in de narratieve identiteit in de context van persoonlijkheidsontwikkeling en de toepassing daarvan in een GGZ-setting.

Vuurwerk in de gezinssessie

Gerrit van Ramshorst & Monique Schirris

Hoe kunnen we als gezinstherapeut op micro niveau de samenhang en verbinding bespreekbaar maken als dit niet meer zo voor de hand ligt? In deze actieve workshop willen we de deelnemers meenemen in hoe gepolariseerde posities in een gezinssessie geduid kunnen worden met behulp van een enactment. Vervolgens wordt er gewerkt met reflecting teams die reageren op wat er is ontstaan. 

Door Monique Schirris, psychotherapeut/systeemtherapeut, Opleider en (leer)supervisor NVRG, NVP, VKJP en Gerrit van Ramshorst, psychotherapeut/systeemtherapeut, opleider en (leer)supervisor NVRG, NVP, VGCT.

Zin in een waarde(n)vol gesprek?

Twanneke Dijkstra & Gerrit van Ramshorst

In deze actieve workshop onderzoeken we of gesprekken rond waarden kunnen bijdragen aan ‘Worlding’. Eerst verhelderen we onze eigen waarden om vervolgens waarden te onderzoeken in gepolariseerde stellingnames. Deze worden weer uitgevraagd middels een filosofische gesprekstechniek.

Door Twanneke Dijkstra, docente vormingsonderwijs en filosofie en Gerrit van Ramshorst, psychotherapeut/systeemtherapeut, Opleider en (leer)supervisor NVRG, NVP, VGCT.

Over vuurspuwende draken, stressmonsters en ‘het gedoe’ in huis…

Spreken met kinderen, jongeren en hun netwerk in de context van ‘adverse childhood experiences’

Sabine Vermeire

Rechtstreeks praten over overspoelende emoties, ingrijpende gebeurtenissen of problematisch gedrag met kinderen, jongeren en hun gezin in multi-stress contexten lukt vaak moeizaam. Hoe kan je samen met hen als co-researchers uitdrukking geven aan en delen van ingrijpende ervaringen. We ont-rafelen samen problemen en obstakels en hopen nieuwe sporen om verder te gaan te ontdekken. Speelsheid en weven van netwerken van wederzijdse support en solidariteit bieden hier houvast. Tijdens onze therapeutische reis her-verbinden we hen met belangrijke personen, hun netwerken en de gemeenschap.
In de workshop kunnen jullie proeven van de mogelijkheden van deze ingangen. Welkom.

Cruijffiaans denken in de narratieve systeemtherapie: navigeren in complexiteit

Jan Olthof

In mijn workshop zal ik ingaan op het verschil tussen complexiteit en ingewikkeldheid en hoe de visie van Cruijff, totaalvoetbal genoemd, ons kan helpen in ons complexe werkveld.

Daarnaast zal de ‘driehoek van Cruijff ‘ aan de orde komen waar de op de brede basislijn van de driehoek alle stemmen een bijdrage geven en bij ‘de wereld van het team’ horen.

Jan Olthof is psychotherapeut, opleider en supervisor bij de NVRG. Hij is de oprichter van de School voor Systemische Opleidingen in Bunde en schreef een aantal boeken en artikelen over Narratieve Therapie, waaronder het recent gepubliceerde ‘Cruijffiaans denken in de Narratieve Systeemtherapie’.

De andere kant van de keuze

Selma ter Avest, Dieta Kruise & Tineke Haks

Dilemma’s…. In het leven heeft elke keuze zijn prijs en de vraag is soms welke prijs je wel of niet wilt ‘betalen’.
Vanuit ons leven en werken zijn we geraakt door dit onderwerp. Hoe beweeg je hierin, wanneer kies je waar voor, hoe verloopt dit beslissingsproces? En ook – Wat inspireert je in je leven wat helpend kan zijn in het hier en nu? Hoe zijn dergelijke processen eerder in je leven verlopen?
Tijdens deze workshop nemen we je mee in dit thema met behulp van narratieve oefeningen.

Selma ter Avest, Dieta Kruise en Tineke Haks zijn alle drie systeemtherapeut in Nederland (respectievelijk Amsterdam, Nieuwegein en Groningen) en geïnspireerd door het narratieve, dialogische en collaboratieve gedachtengoed.

Hoog conflict scheidingen. Werken met de ouders of de kinderen?

Lies Vandenberghe & Loes Maes

Ouders kunnen bij echtscheiding in eindeloze strijdspiralen terechtkomen. De conflicten en pijnlijke effecten nestelen zich niet alleen tussen de ouders maar raken de vele gezinsrelaties. Zowel ouders als kinderen zijn vaak in nood. Welke stemmen en verhalen moeten we (eerst) beluisteren? Welke ingang op de moeilijkheden is meest passend? Werken we met de kinderen of met de ouders? Loes trekt graag de kinderen naar de voorgrond en gaat met hen rechtstreeks aan de slag, terwijl Lies dan weer resoluut kiest om met de ouders te werken. In deze workshop kom je meer te weten over hun overwegingen, de bedenkingen die ze hebben over elkaars ingang en hoe ze er toch in slagen een gemeenschappelijke weg te vinden. Kom langs en laat je inspireren om ook eens iets anders te doen in het werken met hoog conflict scheidingen.

Lies Vandenberghe en Loes Maes zijn systeemtherapeuten en familiaal bemiddelaars met een interesse in hoog conflict scheidingen

Dolen met ezels: affecteren = connecteren = assembleren

Jan Nijs, filosoof

Zowel de ecologische als de klimaatcrisis dwingen ons ‘expedities’ (gevaarlijke ondernemingen) op te zetten naar een onbekende zone (‘the more than human’) waar het mens-gecentreerd denken én handelen onderbroken wordt zodat ons bestaan er zich kan openen voor niet-instrumentele verhoudingen tot de (niet-menselijke) natuur.

Dit vormt dan ook de inzet van de e-ducatieve praktijk met ezels zoals Den Dolaard deze sinds 2013 organiseert over een netwerk van historische wandelpaden in de Getevallei (Vlaams-Brabant). Wandelen met ezels doet iets met ons, mensachtigen. Ezels affecteren door hun groot relationeel vermogen sterk met hun omgeving: ze nemen ons uit ons (intentionele) zelf en leiden ons in in een wereld van collectief handelen waarbij én dier én mens én natuur in elkaar verstrengeld geraken (of onderling van elkaar afhankelijk worden) zonder vooraf gegeven uitkomsten (doelen). Zo komen wij in een toestand van verhoogde zintuiglijke aandacht voor wat er in de directe omgeving gebeurt, steeds in het midden, altijd onderweg (dolen).

We onderzoeken in deze workshop a.d.h.v. enkele tekstfragmenten en concepten van o.m. Tim Ingold, Gilles Deleuze en Spinoza wat er kan gebeuren als menselijk handelen verschuift van een (ogenschijnlijk) individuele, intentionele en autonome act naar handelen in een assemblage.

Kan handelen als een collectief gegeven in z’n ervaring van wezenlijk onderdeel te zijn van een groter geheel, een horizon openen naar andere manieren van gemeenschap maken met dat wat van ons verschilt?

Eind 2019 werd Den Dolaard een vzw, die menselijke en niet-menselijke dieren (in casu ezels) als leden verenigt (conform art.6 van haar statuten).

Ik ben net als Raqqa: totaal verwoest door de oorlog.

Een geo-narratief perspectief op traumaverwerking.

Gerrit Loots

In deze bijdrage presenteren we een geo-narratief perspectief om psychotherapeutisch te werken met personen met complexe traumatische ervaringen. Dit perspectief ontwikkelde zich de voorbije jaren uit onderzoek naar psychologische begeleiding aan kinderen en volwassenen, die werden geconfronteerd met oorlog, gewapende conflicten, onderdrukking, extreme armoede en sociale uitsluiting in verschillende landen, waaronder Bolivia, Colombia, Congo Palestina en Oeganda. Dit duidde op het belang van geografische ruimtes en sociale mobiliteit in het begrijpen van levenservaringen, subjectiviteit, zelfbeleving en identiteit.

Dit geo-narratief perspectief werkten we verder uit in onze psychologische ondersteuning aan Belgische vrouwen en hun kinderen die de voorbije twee jaar terugkeerden uit de Koerdische detentiekampen in Noordoost Syrië. Hierbij maakten we gebruik van Geographical Life-Story Telling (GLST). GLST is een narratieve methode die de leefwereld exploreert en in kaart brengt vanuit een geografisch perspectief. In GLST tekenen de deelnemers in verschillende stappen hun levensverhaal uit als geografische kaarten. Alle belangrijke plaatsen in hun leven worden samengebracht op een grote levenskaart. Reflecterend over deze vele levensplekken construeren ze zichzelf en de anderen als een veelheid aan ikken die voortdurend in beweging zijn en dus niet kunnen worden herleid tot één biografische zelfbeeld, wat ondermeer bijdraagt tot nieuwe, verbindende en meer hoopvolle perspectieven.

Hoe GLST kan worden gebruikt bij complexe trauma en traumaverwerking tonen we aan de hand van enkele gevalstudies en ook door de deelnemers enkele ervaringen aan te bieden in het maken van een eigen geografische levensverhaal.   

Gerrit Loots is psycholoog en antropoloog en doctoreerde psychotherapie aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB). Hij is momenteel verbonden aan de Faculteit Sociale Wetenschappen van de Vrije Universiteit Brussel en aan het Departement Psychologie van de Universidad Católica Boliviana “San Pablo” in La Paz (Bolivia). Zijn onderzoek en therapeutische ervaring situeren zich in de domeinen van (1) de vroege ouder-kind interactie, (2) het psychosociaal welbevinden van kinderen en jongeren in situaties van oorlog, migratie, armoede en sociale uitsluiting en (3) psychotherapie, met specifieke aandacht voor familie, relatie en systeemtherapie.

Seniore seksuele ‘worlding’?

Minke de Boer & Albert Neeleman

Eén van de ontwikkelingslijnen van conceptie tot het einde van het leven is de seksualiteit. Hoe staat het met het vermogen van ouderen om hun seksualiteit vorm te geven in een samenleving die – op zijn best tegenstrijdige – boodschappen verkondigt over lust van oude lijven, veroudering neigt te koppelen aan aftakeling en ziekte, seks associeert met jeugdigheid? Wat heeft de pornificatie van onze cultuur gedaan met de ruimte van ouderen om lichamelijke intimiteit te structureren en beleven zoals zij dat zouden willen? En in hoeverre is het Zwitserleven gevoel van de successful aging beweging waarin seksuele activiteit een must is een antwoord op de beperkingen die ouderen ervaren? In deze workshop willen we met jullie aan de hand van videomateriaal verleiden tot reflectie over dit aspect van ons aller toekomst.

Minke de Boer is psycholoog-seksuoloog NVVS, supervisor NVVS, en systeemtherapeut i.o.. In het Flevoziekenhuis te Almere verzorgt zij seksuologische hulpverlening bij de poli gynaecologie en in eigen praktijk in Amsterdam biedt zij systeemtherapie en seksuologische hulpverlening. Zij is hoofddocent aan de opleiding tot consulent seksuele gezondheid aan de RINO Groep.

Albert Neeleman is klinisch psycholoog en psychotherapeut en opleider, supervisor en leertherapeut NVRG. Hij is werkzaam als systeemtherapeut bij het Amsterdams Instituut voor Gezins- en Relatietherapie.

De responsiviteit van de gezinstherapeut: essentieel en complex.

Peter Rober

In het wetenschappelijk onderzoek over psychotherapie is de schijnwerper de laatste jaren meer en meer gericht op de therapeut: ongeacht het gehanteerde model blijkt de ene therapeut effectiever dan de andere.  In de literatuur wordt daarbij vaak het belang van de responsiviteit van de therapeut benadrukt.  Er is inderdaad heel wat onderzoek dat toont hoe belangrijk de responsiviteit van de therapeut is voor de outcome van therapie. 

In de praktijk blijkt responsiviteit echter heel complex, zeker voor de gezinstherapeut die responsief moet zijn tegenover alle gezinsleden. Het gaat er over het juiste te doen in de juiste mate op de juiste moment, allemaal in functie van wat de verschillende gezinsleden op dat moment nodig hebben.

In deze workshop willen we niet enkel de bevindingen uit het recente wetenschappelijk onderzoek over responsiviteit samenvatten. We willen vooral nadenken over de consequenties van deze bevindingen voor de praktijk van de gezinstherapie en voor de opleiding van gezinstherapeuten.

Peter Rober is klinisch psycholoog en gezinstherapeut in het centrum voor relatie- en gezinstherapie van het UPC KU Leuven, Context.